Net als vorig jaar willen activisten de Nationale Dodenherdenking gebruiken om aandacht te vragen voor Gaza en andere actuele conflicten. Op Instagram roept de actiegroep ‘Nooit meer is nu!’ op tot een demonstratie rond de herdenking.
De groep zegt de Dodenherdenking “betekenisvol, waardig en inclusief” te willen maken. Initiatiefnemer Frank van der Linde laat weten dat hij naar eigen zeggen steun krijgt van veel mensen, maar dat het lastig is in te schatten hoeveel demonstranten daadwerkelijk naar De Dam zullen komen.
Volgens Van der Linde speelt angst voor politieoptreden daarbij een rol. Hij benadrukt dat de twee minuten stilte niet verstoord zullen worden. Toch zorgen de plannen voor onrust, mede door eerdere acties en uitlatingen rond pro-Palestijnse demonstraties op De Dam.
Op LinkedIn uit Van der Linde stevige kritiek op de manier waarop volgens hem de herdenking wordt ingevuld. Hij stelt dat bepaalde groepen te veel invloed zouden hebben op hoe er op De Dam wordt herdacht. Die uitspraken hebben opnieuw reacties opgeroepen.
De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding reageert kritisch op het plan om juist tijdens de Nationale Dodenherdenking een Gaza-demonstratie te houden. Volgens de coördinator is 4 mei in het bijzonder een moment om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, onder wie een groot deel van de Nederlandse Joodse gemeenschap.
Daarbij wordt benadrukt dat slachtoffers van toen geen verantwoordelijkheid dragen voor hedendaagse conflicten. Een politieke demonstratie tijdens of rondom de herdenking wordt daarom door critici als ongepast en ongevoelig gezien.
Ook binnen de Joodse gemeenschap leeft bezorgdheid. Esther Voet, hoofdredacteur van het Nieuw Israëlitisch Weekblad, vreest dat activisten opnieuw zullen proberen de aandacht naar zich toe te trekken. Volgens haar wordt de herdenking daarmee gebruikt voor een politiek doel, terwijl het moment juist om stilte en bezinning zou moeten draaien.
De discussie raakt aan een gevoelig punt: de balans tussen demonstratierecht en de waardigheid van een nationale herdenking. In Nederland is het recht om te demonstreren belangrijk, maar rond 4 mei ligt de maatschappelijke gevoeligheid extra hoog.
Voor veel mensen is de Nationale Dodenherdenking een plechtig moment waarop slachtoffers van oorlog en vervolging centraal staan. Demonstraties op of rond De Dam kunnen daarom snel worden ervaren als verstorend, zelfs wanneer actievoerders zeggen de twee minuten stilte te respecteren.
De komende dagen zal moeten blijken hoe de autoriteiten omgaan met de aangekondigde actie en hoeveel mensen daadwerkelijk gehoor geven aan de oproep. Duidelijk is wel dat het plan nu al veel discussie losmaakt.
