Het kabinet wil stevig bezuinigen op uitkeringen, waaronder de bijstand. Jaarlijks moet daar 30 miljoen euro op worden bespaard. Dat zorgt voor veel kritiek, omdat juist mensen met de laagste inkomens hierdoor geraakt worden.

De bijstand is bedoeld voor mensen die niet genoeg geld hebben om rond te komen. Eind 2025 ontvingen in Nederland ruim 410.000 mensen zo’n uitkering. Tegelijkertijd is er ook een grote groep die er wel recht op heeft, maar geen aanvraag doet. Het zou gaan om ongeveer 210.000 mensen.

Volgens deskundigen is het systeem te ingewikkeld. Ook zijn veel mensen bang dat ze later geld moeten terugbetalen. Het kabinet werkt aan een nieuwe wet waarmee gemeenten mensen actiever mogen wijzen op regelingen waar zij recht op hebben, maar die aanpak geldt niet voor de bijstand.

Daar is veel verzet tegen. Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen zegt dat het kabinet hiermee de kwetsbaarste groep in de steek laat. Ook onderzoeker Fatma Çapkurt noemt het een verkeerde keuze. Zij stelt dat de overheid er bewust op rekent dat mensen geen gebruik maken van voorzieningen waar ze recht op hebben.

Economen waarschuwen bovendien dat deze besparing uiteindelijk juist meer geld kan kosten. Minder steun kan leiden tot meer schulden, meer ziekteverzuim en lagere productiviteit. De maatschappelijke schade daarvan loopt volgens hen al in de miljarden.

Ook op de WW wil het kabinet fors bezuinigen. Daar moet in totaal 1,5 miljard euro worden bespaard. In de plannen staat dat de maximale duur van de WW wordt teruggebracht van twee jaar naar één jaar.

Daarnaast wil het kabinet de uitkering verlagen voor mensen die nu de hoogste WW-bedragen ontvangen. Wie momenteel maximaal 4.600 euro per maand krijgt, zou straks terugvallen naar ongeveer 3.700 euro. Dat scheelt 900 euro per maand. Over een jaar betekent dat een verlies van 10.800 euro.

Volgens berekeningen van vakbonden FNV en CNV zou ongeveer een kwart van de huidige WW-ontvangers fors minder geld krijgen als deze plannen doorgaan.